GEBELİK VE DİYABET
GEBELİK VE DİYABET
GEBELİK VE DİYABET
Gestasyonel Diyabet (Gebelik Şekeri) Nedir?
Gebelik öncesi yeterli insülin salgılayabilen pankreas hücreleri gebeliğin ilerlemesiyle yeterli insülin salgılayamaz ve daha önce diyabet belirtisi olmadığı halde gebelik boyunca kan şekeri normalin üstünde seyredebilir. 'Gestasyonel Diyabet' olarak isimlendirilen bu tablo, gebelik bitimiyle genellikle düzelir.
Gebelik şekeri tüm anne adaylarının yaklaşık %5'inde ortaya çıkar. Gebelikle beraber görülen şeker hastalıklarının %90'ı gestasyonel diyabet özelliklerini taşır.
Gebelikte Karbonhidrat Metabolizmasındaki Değişiklikler Nelerdir?
Gebelikte fetusun gelişmesini sağlamaya yönelik olarak glikoz metabolizmasında önemli değişiklikler meydana gelir. Plasentadan salgılanan HPL (Human placental lactogen) adlı hormon gebelikte fetusa yeterince glikoz gitmesini sağlamak amacıyla insülinin kan şekerini düşürücü etkisini frenler. Böylece gebelikte doğal bir hiperglisemi (şeker seviyesinde yükselme) eğilimi ortaya çıkar. Bu eğilim bazen patolojik boyutlara ulaşabilir. Özellikle HPL'nin en etkili olduğu 24. gebelik haftasından itibaren anne adayı diyabetik hale gelebilir. Kimler Gestasyonel Diyabet Açısından Risk Altındadır? ·Genetik yatkınlık bulunması (1. derece akrablarında diyabet hastası olan) ·Daha önce ölü doğum yapılması ·Doğumsal anomalili bebek öyküsü bulunması ·İri bebek (4000 gram üzerinde) doğum öyküsü bulunması ·Birden fazla sayıda düşük yapılması ·Daha önceki gebeliğinde gestasyonel diyabet geçirilmiş olması ·Gebelik öncesi kilosu normalden fazla olması ·Yaşı ileri olması (35 yaş ve üzeri) ·Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ya da mantar enfeksiyonu olan anne adaylarında mevcut gebelikte gestasyonel diyabet gelişme riski artar. Gestasyonel Diyabet Tanısı Nasıl Konur? Gebelik şekeri tanısı konan anne adaylarının yarısında yukarıda bahsedilen risk faktörlerinden hiç biri bulunmaz. Bu nedenle hiç bir şikayeti olmasa bile tüm anne adayları 24.-28. gebelik haftalarında, diyabet gelişme riskinin en yüksek olduğu dönemde şeker hastalığı tarama testine tabi tutulurlar. Gebeye 75 gram glukozla yapılan 2 saatlik OGTT testindeki değerlerden biri yüksekse gestasyonel (gebelik) diyabeti vardır. Yüksek Kan Şekeri Düzeyinin Gebelik Sonuçları Nelerdir? Tedavi edilmeyen veya kontrol altına alınmamış gestasyonel diyabet durumunda bebekte; doğum ağırlığı ve vücut yağ miktarı yüksek bebek doğumu, doğumdan sonra düşük kan şekeri ve nefes alma problemleri varlığı söz konusudur. Annedeyse bu durum kendini; gebelik boyunca yüksek kan şekeri, doğum ağırlığı yüksek bebek doğumu ve sezeryan doğum gerekliliği gibi durumlarla gösterir. Gebeliğin sonlanmasıyla gestasyonel diyabet de ortadan kalkar. Ancak; ilerleyen yıllarda Tip 2 diyabetle karşılaşma riskinin artacağı da unutulmamalıdır. Tekrar hamile kalma durumundaysa gestasyonel diyabet riski devam edecektir. Gestasyonel Diyabetin Tedavisinde Beslenme Nasıl Olmalıdır? Tedaviye önce annenin diyetinde düzenleme yapılarak başlanır. Günlük kalori alımı ve bu kalori alımındaki karbonhidratların oranı ayarlanır. Günlük alınması gereken enerjinin dağılımı önemlidir. Toplam enerjinin yüzde 15'i proteinlerden, yüzde 30'u yağlardan ve yüzde 55'i de kompleks karbonhidratlardan karşılanmalıdır. Gebelikte kişinin alması gereken enerji; yaşına, boyuna, olduğu kiloya, gebeliğin başından itibaren aldığı kiloya ve fiziksel aktivite düzeyi gibi kişi ile bağlantılı parametrelere göre hesaplanır. İhtiyacı olan enerjiyi hangi besinlerden alacağı diyetisyen ve anne adayı ile birlikte düzenlenmelidir. Gebelik döneminde beslenme önemli olduğu kadar da hassastır. Bazı besinlere karşı iştahsızlık veya tam tersi fazla aşerme gibi konular olabilir. Bu gibi durumları diyetisyeni ile paylaşan anne adayına özel program hazırlanmalıdır. Gestasyonel diyabet tedavisinde amaç; kan glukozunuzu dengelemek ve normal aralıkta tutmaktır. Öğün planı, fiziksel aktivite ve gerekli bulunursa insülin kullanımıyla gebelerde kolaylıkla bu sorunun çözülmesi sağlanabilir. Öğünler planlanırken dikkat edilmesi gereken durumlar; doğru besinlerin, doğru miktarlarda, doğru zamanlarda tüketiminin sağlanmasıdır. Ayrıca tatlı yiyeceklerin sınırlanması, ara öğünlerin aksatılmaması, karbonhidratların tüketimine dikkat edilmesi gerekir. Karbonhidrat kaynağı olarak meyve, sebze, tam tahıl ürünleri gibi lifli besinlerin tüketilmesi yararlı olacaktır. Bunun yanında, yürümek ve yüzmek de kan şekerinin düzenlenmesinde etkili olan davranışlardır. Bebeğin doğumundan 6-12 hafta sonra yapılacak kan glukoz testleriyle diyabet durumu değerlendirilir. Çoğu anne için bebeğin doğumuyla diyabet sona erer. Yine de, daha sonrası için Tip 2 Diyabet riski söz konusudur. Bu durumu önlemek için; kabul edilebilir bir kiloya ulaşmak, fiziksel olarak aktif olmak mutlaka olumlu etkiler gösterecektir. Tahılların, meyve ve sebzelerin bol olduğu, yağ ve basit şeker tüketiminin azaltıldığı, sağlıklı ve düzenli bir beslenme planı oluşturarak, düzenli olarak kan şekeri ölçümü yaptırmak ileride Tip 2 diyabet riskini olabildiğince azaltacaktır.