GEBE TAKİP ALGORİTMASI
GEBE TAKİP ALGORİTMASI
GEBE TAKİP ALGORİTMASI
Birinci görüşme:  
Adet gecikmesini izleyen ilk başvuruda ultrasonla gebelik kesesi ve yerleşim yeri görülür.  
6-10 hafta muayenesi:  
Ultrasonla gebeliğin değerlendirilmesi,kalp atımları,çoğul gebelik varlığı ve tiplerinin değerlendirilmesi yapılır.Daha iyi bir görüntüleme gerektiğinde vajinal ultrasonografi tercih edilebilir. Bu muayenede yapılacak labaratuar testleri:
Hemogram (tam kan sayımı), kan şekeri, TSH (tiroid bezi kontrolü), toksoplazma, rubella(kızamıkçık), tam idrar. HBSaG, kan grubu, VDRL, indirekt coombs testi (Rh uyuşmazlığı varsa).
11-14 hafta muayenesi:
Bu dönemde yapılacak ultrason muayenesinde NT (ense kalınlığı),burun kemiği gibi değerli bulgular yanında bebekteki tanınması olası anomalilerin yaklaşık yarısını görebilmek mümkün olabilmektedir.ayrıca ultrason muayenesinin sonucuyla kombine test(çoğunlukla ikili test olarak söylenir)yapılarak Down Sendromu için tarama yapılır. NT ölçümü bebeğin pozisyonundan ötürü yapılamazsa kombine test yapılması tercih edilmemektedir.
15-20 hafta :
Eğer kombine test yapılmamışsa üçlü test veya dörtlü test yapılır.Üçlü test veya dörtlü test veya ikinci düzey ultrason yapılmadığında AFP ile NTD (spina bifida ) taraması yapılmaktadır. Kombine test ile üçlü ve dörtlü testten birinin yapılıp tek sonuç alınan test ise entegre testtir. Biz hastanemizde kombine test ve dörtlü testin bir arada kullanıldığı entegre testi.eğer NT bebeğin pozisyonundan ötürü tekrar denemelere karşın ölçülememişse serum entegre testi uygun zaman dilimlerinde gelen gebelerimiz için tercih ediyoruz.Böylece Down Sendromu için %90 lara varan yakalama oranalrına ulaşılmaktadır.Uygun dönemlerde göremediğimizde yada başka nedenlerle farklı seçimler söz konusu olduğunda ise kombine test ,dörtlü test veya üçlü testten birinin yapılması tercih edilebilinir. Buraya kadar anlatılan kombine(ikili),üçlü ,dörtlü,entegre test gibi tarama testleri ve ultrason muayeneleri Down Sendromu’nun görülme riskini ortaya koymakla birlikte hiçbir şekilde kesin tanı yöntemi değildirler. Riskin yüksek olduğu olgularda haftasına göre CVS (bebeğin plasentasından örnek alma) veya amniyosentez (bebeğin suyundan örnek alma) işlemleri önerilecektir.Yalnızca annenin yaşına bağlı tanısal işlem yapılması günümüzde tercih edilmemektedir.Kesin tanı yapabileceğimiz bu testleri belli oranlarda bebeğin düşmesine neden olmak gibi yan etkileri olduğunu unutmamalıyız.Diğer yandan tarama testleri iyi sonuçlar elde edilse bile Down Sendromu veya benzeri hastalıklı bir bebek doğabileceği bilinmelidir.Bu konudaki tüm tarama ve tanı testlerinin bilincinde olan aileler,tıbbi eğilimlere karşın farklı bir tanı veya tarama yolu tercih edebilir veya herhangi bir işlem yapılmasını istemeyebilirler. Günümüzde free cell DNA denen anne kanında bebek kromozomal yapısını test eden bir teknik kullanılmaya başlanmıştır.Henüz yeni bir teknik olması,yeteri kadar ucuz ve yaygın bir yöntem olmaması nedeniyle halen diğer tarama testlerinin yerini almamıştır.Ancak %99,5 civarındaki hassasiyetiyle gelecekte Down Sendromu taraması için diğer testlerin yerine kullanılması büyük olasılıtır.Günümüzde, ülkemizde yurt dışı laboratuarlara free cell DNA testi için örnek yollanmasına aracılık eden kurumlar mevcuttur.  
18-22 hafta muayenesi:  
Bu muayenede Temel Obstetrik Ultrasonografi yapılır;temel obstetrik ultrasonografik muayenesiyle Avrupa Birliği ülkelerinde yapılan çok merkezli araştırmalara göre bebekteki olası anormalliklerin % 25 ile 50’sinin saptanabildiği anlaşılmıştır.Bu dönemde gerek görülenlerde vajinal ultrason ile rahim ağzı kontrolü,dopler ultrason muayeneleri yapılır. Aşağıdaki endikasyonlardan biri varsa ikinci düzey ultrasongrafi muayenesi önerilecektir.İkinci düzey ultrason muayenesinde bebekteki olası sorunların %75-80 ‘inini anlamak mümkün olabilmektedir:Annede serum AFP yüksekilği,anomalili doğum öyküsü,anne babada doğumsal anomali,amniyo sıvısı miktar değişimleri,bebekte gelişim kısıtlığı,gebelik ve diyabet,teratojeniteye(ilaç,radyasyon gibi) maruziyet,akraba evliliği,perinatal enfeksiyonlar,monozigotik ikiz gebelik,ileri anne yaşı,aile isteği gibi…  
24-28 hafta muayenesi:  
Bu muayenede 75 gr glikozla şeker yükleme testi,hemogram,tam idrar,Rh uyuşmazlığı varsa indirekt coombs testi yapılır.  
28-30 hafta:  
Rh uyuşmazlığı olanlara 1 doz anti D(uyuşmazlıktan koruyucu iğne)yapılabilir. Son üç aylık dönemde ihtiyaca göre daha sık kontroller planlanır ve bebeğin iylik haliyle,annenin kan basıncı,ödem ve idrarı izlenir.İhtiyaç olduğunda NST (non stres test),dopler ultrasonografi ile bebek izlenir.Son haftalarda anne ve bebeğin izlemi yanında olası doğum şeklilnin belirlenmesi ve bekleme süreci kararlaştırılır.Annenin fizik ve moral yönünden doğuma hazırlanmasına destek olunur. Gebenin özgün durumlarına yönelik farklı yaklaşımlarda bulunabilir ve farklı veya tekrar labaratuar testleri ve görüntüleme taleplerinde bulunulabilir.