AŞILAMA (İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON-IUI)
AŞILAMA (İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON-IUI)
AŞILAMA (İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON-IUI)
Aşılama(İntrauterin İnseminasyon) nedir?
  
Aşılama kadın yumurtalıklarının ilaçla uyarılıp yumurtalar çatladıktan sonra spermlerin özel solüsyonlarda yıkanıp,hızlı hareket eden iyi spermlerin konsantre olarak rahim içine verilmesi işlemidir.
  Aşılama işlemi sonucu gebe kalma olasılığı yaklaşık yüzde 20 kadardır.Fakat aşılama sonrası gebe kalma oranlarını bazı faktörler değiştirebilir.Spermlerde sorun varsa,kadın yaşı 35 yaşın üzerindeyse, endometriozis varsa, tüplerde hasar varsa bunlar oranları düşürmektedir.İlk üç denemede yaklaşık oranlar deneme başına yüzde 15-20 arasındadır.Üç deneme sonrası gebelik elde edilmemişse tüp bebek tedavisine geçmek gerekmektedir.
Aşılama Endikasyonları Nelerdir?(kimlere, hangi durumlarda yapılır)
  Aşılama öncesi kadın ve erkeğin muayenesi  yapılır ve gerekli testler, tetkikler istenir.Yumurtlama tedavisi gören kadınlarda gebelik oranlarını arttırmak için aşılama yapılabilir.Hafif derecede sperm bozukluklarında , açıklanamayan kısırlık durumlarında ,tüplerde hafif yapışıklıklar varsa, endometriozis varsa aşılama tercih edilebilir.
  39 yaşın üzerinde, yumurtalık kapasitesi düşük olanlarda ve kısırlık süresi uzun olanlarda aşılama ile gebelik şansı oldukça düşük olduğundan tüp bebek tercih edilmelidir.Yine hareketli sperm sayısı 5 milyonun altındaysa tüp bebek uygulaması uygundur.
Aşılama Tedavisi Öncesi Nelere Dikkat Etmelidir?
  Aşılama yaptırmaya karar vermek için öncelikle gebe kalamamanın nedenleri araştırılmalıdır.Hekim her iki eşten detaylı bir tıbbi öykü alır ve her ikisini de detaylı muayene eder.Kadının muayenesinde herhangi bir enfeksiyon varlığı tesbit edilirse tedavi edilir.Transvaginal ultrason ile rahim ve yumurtalıklar incelenir,yumurtalık kapasitesi değerlendirilir.Hormon tetkikleri yapılabilir.Aşılama öncesi tüplerin açıklığını kontrol etmek için histerosalpingografi (HSG) -rahim filmi veya SİS(saline infusion sonohysterograghy) yapılmalıdır.
 Aşılama öncesi kadının vaginal bölgeye herhangi bir krem veya losyon gibi maddeler uygulamamış olması gerekmektedir.Yine işlem öncesi 48-72 saat kadar cinsel  perhiz uygulanması , alkol, uyuşturucu ve herhangi bir ilaç alınmamış olması erkeğin sperm hücrelerinin sağlıklı ve yoğun biçimde etki edebilmesini sağlar.
Aşıla İşlemi Nasıl Yapılır?
 Aşılama öncesi yumurtlama ilaçlarının kullanılması yumurta sayısı ve kalitesini arttıracağından başarı şansını arttırır.Yumurtlama ilaçlarına adetin 2.-3. günü başlanır ve 2-3 günde bir yapılan ultrasonografi ve gerektiğinde hormon tetkikleri ile yumurta olgunlaşması takip edilir.Yumurtalar olgunlaştığı zaman yumurtaları çatlatıcı iğne yaptıktan 24-36 saat sonra aşılama uygulanır.Aşılama oldukça basit ve hemen hemen hiç ağrısız , yalnızca birkaç dakika süren bir uygulamadır.
 Jinekolojik muayene pozisyonunda vaginal bölgeye yerleştirilen muayene aleti ile rahim ağzı görüntülenir ve rahim ağzında geçirilen ince bir kateter yardımı ile işlem birkaç dakika içinde sonlandırılır.
  Aşılama öncesinde rahim kasılmalarını engellemek ve iltihap hücreleri, kötü şekilli , zayıf, ölü spermleri ortamdan uzaklaştırmak için sperm yıkama işlemi yapılır.Çeşitli sperm hazırlama yöntemleri mevcuttur.En sık kullanılan yüzdürme ve yoğunluk gradienti yöntemleridir.
 Aşılama İşleminin Riskleri Varmıdır?
 Aşılama işlemi sırasında genellikle ağrı duyulmaz.Yaklaşık yüzde 10 kadında hafif kasık ağrısı olabilir.Yüzde 1 den az ihtimal de olsa aşılama sonrası rahim enfeksiyonu olasılığı vardır.Sperm hazırlanırken yıkandığı için menideki bakterilerin çoğu uzaklaştırılmış olur ancak ne sperm ne de rahim ağzı tamamen steril bir duruma getirilmez.Aşılama sonrası şiddetli kasık ağrısı,vaginal akıntı ve uzamış kanama varsa
enfeksiyon ihtimali akla gelmelidir.
 Aşılama öncesi kullanılan yumurtlama ilaçları aşılama şansını arttırdığı gibi çoğul gebelik riskini de arttırmaktadır. Bu risk yaklaşık yüzde 20 dir.Takip sırasında 3-4 olgun yumurtadan daha fazlası gözlenirse çoğul gebeliği önlemek için aşılama iptal edilmelidir.
Aşılama Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir ?
 Aşılama sonrası 15-20 dakika   dinlenen kişi günlük hayatına sorunsuzca devam edebilir.Sonrasında bir iki gün süreyle adet ağrısına benzer bel ve kasık ağrısı,az miktarda vaginal kanama olabilir.Aşılama sonrası cinsel ilişkide bulunulmasında sakınca yoktur. Op. Dr. Lale ERBİL